Recensie: Ontmoetingen met Anandajay
De laatste jaren zijn er een groot aantal boeken met weergaven van gesprekken, dialogen en satsangs verschenen. Het boek 'Ontmoetingen met Anandajay' past in deze rij.
Het boek van Anandajay, hetgeen vrij vertaald 'zegeningen van het hart' betekent, is gebaseerd op een groot aantal onderwerpen, die zoals de auteur zegt 'de bereidheid in jezelf kunnen vergroten om weer aangeraakt te worden in je wezen, in plaats van er intellectueel over te discussiëren. Intellectualisme voorkomt immers openheid'.
De taal die Anandajay gebruikt om begrippen, omschrijvingen en zegswijzen uit het feitelijke leven van alle dag te verduidelijken hebben een openende werking in het proces van zelfonderzoek. Hij laat je keer op keer eenvoudig en direct ervaren dat het wezenlijke helder en ongekunsteld is. Je voelt daarbij dat er iemand aan het woord is die spreekt uit eigen ervaring, die niet in de gewoonte zit om met elke aanraking van het leven iets te doen, maar haar simpelweg ontvangt en doorleeft.
Anandajay onderzocht blijkbaar al van jongs af aan de inhoud van alle begrippen die in zijn bewustzijn opkwamen op hun feitelijke waarde. Voor dit zelfonderzoek trok hij zich vaak terug, zoals op negentienjarige leeftijd in het noorden van Finland en later een vijftal jaren in de uitlopers van de Himalaya. Evengoed stond hij ook midden in het leven. Nabij Groningen leefde hij gedurende 18 jaar samen met zijn vrouw en later zijn twee kinderen en runde een grote yogaschool en later een retraitehuis. Momenteel woont hij in de Belgische Eifel.
Anandajay neemt je in dit boek als het ware bij de hand en nodigt je uit om door voelend aanwezig te zijn jezelf te ontwapenen, je van je mentale en/of emotionele constructies te ontdoen, het leven en je incarnatie werkelijk aan te nemen en lief te hebben, om helemaal mens te zijn zonder je seksualiteit en identiteit over te willen slaan. Hij benadrukt dat de spirituele zoekende mens doorgaans geneigd is zich op het hoogwaardige te richten en de basale energieën, die hem de mogelijkheid bieden zijn menszijn te ervaren, te negeren. En dat meditatie vaak gebruikt wordt om disharmonie op te lossen en diepere waarden te ontginnen, in plaats van je thuis te voelen in de wezenlijke waarde die al in je aanwezig is. 'Meditatie is een daad van liefde, in plaats van dat het ego iets anders wil dan dat er is. Meditatie is niet de waardering voor je kunnen, doen of laten, maar voor wat je bent, voor het leven dat door jouw bestaan heen tot uiting komt. Meditatie is niet de uitnodiging om op jezelf te richten, maar om jezelf de ruimte te geven'.
Liefde betekent volgens hem dat je ruimte geeft. 'Als toeschouwer blijf je op afstand, maar als deelnemer geef je het leven de ruimte om naar jou toe te komen, in plaats van je er een weg doorheen te slaan. Je leeft dan in openheid. Er is dan geen manipulatie zoals bij de doelgerichtheid van het willen. Je blijft dan niet als een toeschouwer aan de kant zitten, maar neemt werkelijk deel aan dat wat is. Delen heeft niets te maken met je wens, maar met je openheid voor dat wat is'.
Hij vraagt je of je waardering en respect voelt voor het feit dat je er bent. Hij nodigt je uit om niets meer op te willen lossen, om pijn niet meer te vermijden, om in openheid alles te ervaren wat er al is. In de auteur zijn woorden:'Ontmoeten is jezelf de waarachtige ruimte geven om iets in je binnen te laten, je er door te laten aanraken en elke cel erdoor beïnvloed te laten worden, om van daaruit in openheid teruggegeven te laten worden wat door de aanraking is vrijgekomen. Dat het boek 'Ontmoetingen met Anandajay' heet is dan ook zeer toepasselijk. Weliswaar zorgen zijn eigen taalgebruik en zijn aan geen enkele traditie gebonden soms onorthodoxe benadering ervoor dat je sommige stukken een paar keer moet herlezen, maar met dit boek verrijkt Anandajay de satsangwereld met een verfrissende ervaringsgeoriënteerde en onintellectualistische wind, die volgens mij hard nodig is.
Henk Molenaar
Dit boek over spiritualiteit (een woord overigens dat Anandajay zelf niet bij voorkeur gebruikt) is geen lees- maar een 'leef'boek. Er komt geen theorievorming aan te pas. Ieder woord is 'uit het leven gegrepen'. De be-levingswereld van de auteur zelf komt je niet alleen op elke bladzijde tegemoet, hij nodigt de lezer ook voortdurend uit om een 'ervaarder' en daarmee een 'lever' te worden. De titel van het boek beantwoordt dan ook volkomen aan de inhoud: je komt de leraar zelf tegen, want alles wat hij zegt is duidelijk voelbaar een echo van zijn eigen ervaringen. De ontmoetingen met hem zijn vervolgens bedoeld als brug naar de ware ontmoeting met jezelf, met je eigen kern: daar waar je zonder enige franje bestaat, leeft, bent. Het komt in wezen neer op één uitnodiging: kom thuis bij jezelf door het leven aan te gaan; door open, leeg en voelend de werkelijkheid op je af te laten komen; er aanwezig in te zijn; je er door te laten raken; je er aan over te geven. Via je eigen dwaalwegen kun je inzicht (een centraal begrip) krijgen in het eigenlijke. Als ik hiervoor een beeld mag gebruiken: als je steeds met je hoofd tegen de muur loopt, draai je op een keer vanzelf om. Dan kun je ontdekken dat het bestaan, het zijn, er altijd al is, dat je het zelf bènt. Maar niet alleen langs deze weg die we 'negatief ' zouden kunnen noemen, kom je thuis. Je kunt volgens Anandajay ook te rade gaan bij de diepe hunkering naar heelheid die in ieder mens aanwezig is, maar die vaak ondergesneeuwd is door de kleine deelbelangetjes van het ego. Je kunt naar die hunkering leren luisteren, haar voelen, je erdoor laten raken. Als je dat doet, wordt je verlangen een brug naar je wezenskern, waarvan je, getuige de hunkering, eigenlijk al weet van hebt. Je kunt immers nooit naar iets verlangen als je dat 'iets' niet op de een of andere manier kent. Zo kan het contact maken met je eigen oerverlangen gaan werken als vleugels die je naar je bestemming dragen.
Anandajay houdt van eenvoudige, maar vaak lapidaire zinnen. Enkele voorbeelden ter illustratie:
'Je kijkt naar je persoonlijke wel en wee en je ervaart niet dat je constant aanwezig bent'.
'We hebben de neiging om op de vorm te letten en zo het draagvlak niet meer te ervaren'.
'Je bent gewend om te onderzoeken, te denken, te regelen. Je bewust worden van dat wat werkelijk is, ontstaat gewoon door te ervaren, door te voelen'.
'Voelen, zoals ik het bedoel is het ervaren voorbij de vorm van iets met alles wat je bent'.
Helaas is een recensie te kort om echt recht te doen aan de rijke, waarachtige eenvoud van dit boek. Ik kan alleen nog maar uitnodigen (in het hele boek een grondhouding van Anandajay zelf): men leze en leve!
Als ik ook enkele punten van kritiek heb, dan liggen die op een ander vlak.
Om te beginnen is het taalgebruik niet overal even ideaal. Gesproken taal is omgezet in geschreven taal en dit blijkt wel vaker een precaire onderneming. Ook zijn bepaalde etymologische afleidingen wat onnauwkeurig verantwoord.
Tot slot komt het hier en daar voor dat een bepaalde term wat 'laat' in het boek wordt uitgelegd of verantwoord. Dit gebeurt met name met het woord 'voelen' en juist daarbij is het jammer, omdat het voor Anandajay een kernwoord is.
Deze bedenkingen nemen niet weg dat in mijn ogen het boek van een uitzonderlijke kwaliteit is, met name omdat alles op ervaring teruggaat.
Nettie Witte-Sengers
Hoofdstuk: De stilte van eenvoud
Ik zou graag willen ingaan op de stilte van de eenvoud, omdat we doorgaans in het rumoer van
de twee-voud, de dualiteit leven.
Zolang er twee delen zijn, kan er immers geen stilte zijn, omdat die twee een spanningsveld met elkaar vormen, op elkaar ingaan, elkaar vragen stellen en die beantwoorden.
Eén-voud en stilte horen bij elkaar.
Als je eenvoudig bent, is er gewoon dat wat er is.
Eenvoud betekent dat je met dat ene wat gebeurt, bent. Als je werkelijk voelt wat er gebeurt, moment na moment, zonder dat je daar een antwoord op hoeft te hebben, is dat één-voud. In één-voud zijn er geen vragen en antwoorden, en is er geen rivaliteit. Eén-voud is de uitnodiging om gewoon te zijn met dat wat is, zomaar, zonder commentaar, en daar wordt het vanzelf heel stil van.
Voel eens of je in enkelvoud of in tweestrijd leeft?
Het gaat er niet om dat je altijd in eenvoud zou moeten leven of altijd stil zou moeten zijn, maar of je eenvoud kent en of die er af en toe mag zijn.
Als je steeds het gevoel hebt dat je problemen moet oplossen, onaangename dingen moet veranderen, of succes moet bereiken, ontwikkel je steeds meer 'meervoud'. Als er steeds oplossingen en mogelijkheden bedacht moeten worden en acties ondernomen moeten worden, ontstaat daaruit een heleboel lawaai en verdwijnt de eenvoud.
*stilte *
Mag ik je uitnodigen om te voelen of elk moment, alles wat plaatsvindt, gewoon zo mag zijn als het is. Dan voel je dat elk moment zoals het is, enkelvoudig is, één-voudig is, moment na moment.
Als je er weer iets van vindt, creëer je een tweevoud of een meervoud. Maar op het moment dat je, door te voelen, met dat wat is samen bent, is er weer alleen maar één.
Voelen van dat wat is, is een uitnodiging tot openheid.
Eenvoud betekent dat je, door je openheid, zo dicht bij de werkelijkheid die plaatsvindt bent, dat er geen spanningsveld of wisselwerking meer is tussen jouw beoordeling en dat wat feitelijk is.
Je voelt direct dat wat is en door die eenvoud is er vanzelf stilte. Dan hoeft er niets meer gezegd te wor-den, want het ervaren van deze enkelvoudigheid spreekt voor zich.
De stilte van eenvoud is blij. Ze is heel anders dan de stilte van de teruggetrokkenheid of afgeslotenheid. De vreugdevolle stilte van eenvoud is een stilte die je gemoed, bewustzijn en geest op een geweldloze wijze even rust geeft van de constante wisselwerking en dialoog.
Voel eens even of de strijd van de meervoudigheid even tot rust mag komen door je te openen voor dat wat is.
*stilte *
Als jij je opent voor dit moment zoals het werkelijk is, zodat er eenvoud ontstaat, wordt elke cel in je wak-ker en voel je dit moment met alles wat je bent.
Op het moment dat je heel eenvoudig voelt wat er is, ervaar je dat met alles wat je bent en ben je zelf ook meteen deel van dat ervaren. Eenvoud is immers ook éénheid en heelheid.
Op het moment dat jij je afvraagt of je dat wel leuk vindt, scheid jij je van het ervaren af en ontstaat er op zijn minst een tweetal of meervoud.
Eenvoud is echter niet een domper op het feest van de veelvoudigheid, maar eenvoud is de grond van en de openheid voor elk nieuw moment. Eenvoud is aanrakend, roerend, verblijdend in plaats van dempend of afsluitend.
Veelvoudigheid komt uit eenvoud voort en niet andersom.
Eenvoud geeft je de stilte, waarin je voelt wat de basis is waar je in feite naar op zoek bent, omdat je er van bent vervreemd.
Eenvoud, het één-zijn, het één geheel zijn, is waar je eigenlijk naar verlangt, maar je bent op je zoektocht helemaal verstrikt geraakt in de chaos van de veelvoudigheid.
*stilte *
Het lijkt wel zo eenvoudig, maar op momenten van stilte kom je ook vaak tot de ontdekking dat je er tegenaan zit te kijken en dan ga je er iets van vinden, dan ga je het interpreteren. Wat dan zo eenvoudig lijkt, die stilte, is dan gelijk verdwenen.
Op het moment dat je die waarheid werkelijk beseft, is er weer eenvoud!
Ja, maar waarom is het niet doorlopend zo?
Het idee dat iets continu zou moeten zijn, is alleen maar de wens van het ego om aan het einde van onrust te willen komen.
Zolang er leven is, is er verandering.
Stilte is niet hetzelfde als onveranderlijkheid, maar stilte is de grond achter alle verandering, de grond waarop het leven zich afspeelt.
Eenvoud is geen vastgezette, gevangen eenvoud, maar het is een levende stilte, waarin je merkt dat je dan weer wel en dan weer niet met het moment samen bent.
Is het een vorm van bewustwording, als je beseft dat er iets onderliggend is waar je altijd op terug kunt vallen?
Je voelt dat eenvoud de grond is van veelvoud, maar dat wil niet zeggen dat je steeds in eenvoud bent. Ook het voelen van veelvoud kan eenvoud zijn als je het echt ervaart. Eenvoud heeft niet met de vorm te maken maar met het samen zijn met wat er is. Stilte is niet het proberen tegen te houden van beweging of lawaai. Daarom is eenvoud niet het gevolg van terugtrekken, vasthouden of beheersen. Het is juist een gevolg van alles de ruimte geven, want anders werk je tegen het leven in.
Door te ervaren, wordt iets weer een eenheid en op dat moment is het ook weer stil.
Je hebt al eens gezegd dat er bij geluid ook altijd een onderliggende grond van stilte is. Is dat ook met de één- en de veelvoud? Ik ben vaak met de veelvoudigheid bezig. Eenvoud is zo simpel dat ik er heel vaak aan voorbij ga.
Als je hier dit moment bekijkt, zijn er veel mensen met heel veel verschillende inhouden, maar als je dit moment werkelijk ervaart, is het één geheel.
Het is niet de veelvoud die je het gevoel van chaos geeft. Maar als je het leven zoals het zich voordoet, verlaat en aan de hand van je opvattingen en interpretaties zelf een andere film gaat draaien, wordt het veelvoud, en die schept verwarring.
Als je in je voorstelling een andere film maakt dan dat wat er feitelijk is, is het contact met de werkelijkheid zoek. Er is dan ook geen stilte meer. Je denkt dan dat jij iets met dat leven moet. Dat je er iets van moet vinden, iets mee moet doen, iets van moet maken, het moet ontwijken, iets wel of niet moet bereiken, et cetera. Dan wordt het één groot pingpongfestival en vraag jij je op den duur af, hoe je het rustig kunt krij-gen.
Maar als de werkelijkheid ervaren wordt zoals ze is, al is ze nog zo chaotisch, dan is het eenvoudig.
Ik heb het gevoel dat de veelvoud de macht heeft over de eenvoud.
Omdat je het gevoel hebt dat je met heel veel dingen iets moet.
Als het even stil is, voel ik de veelvoud als een soort macht waar ik een beetje wanhopig van word.
Dat komt omdat je, als je stil wilt zijn, probeert om de veelheid buiten de deur te houden. Eigenlijk pro-beer je de boel af te grendelen en het leven even stil te zetten. En als het even stil is, probeer je het zo te houden.
Dat is onnatuurlijk, maar je doet dat, omdat je het graag even rustig wilt hebben. Het is begrijpelijk, maar het levert precies het tegenovergestelde op.
Jij bent levend en het leven stroomt. Als je de veelvoud als krachtiger ervaart, betekent dat, dat je het gevoel hebt dat de levensstroom ongewenst tegen je aan staat te duwen. Eigenlijk zeg je dan dat de levensstroom krachtiger is dan je weerstand om haar toe te laten. Jij wilt de stroom vastzetten, stilzetten, maar dat betekent de dood. Het zijn twee totaal verschillende belangen. Jouw gemoedstoestand vraagt misschien wel om een stilstaand poeltje, maar het leven is één kolkende massa. Die twee kunnen alleen maar met elkaar in strijd geraken, waardoor de eenvoud weg is en stilte niet plaatsvindt. Eenvoud is niet het uitrangeren van de veelvoud, maar eenvoud is het zijn mét de veelvoud. Een moment is maar heel kort, want dan komt alweer het volgende moment. Het leven is dan ook één grote stroom van momenten, één eeuwig moment. Mag dit eeuwige moment gewoon ervaren worden? Als je dan in die eenvoud bent, is het brein rustig. Dan hoef je niet na te denken, want elk moment spreekt voor zich.
*stilte *
Je wilt graag dat het brein wat rustiger wordt, maar het is juist doordat je zoveel wilt, dat het brein actiever wordt. Het heeft allemaal te maken met het verschil of je bereid bent het leven te leren kennen of dat je het leven naar je hand wilt zetten. Zelfs als je innerlijke rust wilt hebben, betekent dat dat je het leven naar je hand wilt zetten.
Als je met klei iets wilt doen, ben jij het opperhoofd. Jij gaat het dan helemaal naar je hand zetten, jij be-paalt. Je raakt dan gefrustreerd als het niet lukt, maar je bent zeer zelfingenomen als het je wel lukt.
Het leven is geen klei, maar een grootsheid die jou iets kan geven waar stilte, liefde en eenvoud in zit. Alles zit er in, maar alleen voor degene die bereid is om het te ontvangen. Degene die er doelgericht in gaat kneden, voelt helemaal niet wat er aangereikt wordt. De vraag is dan ook of het leven jou iets mag geven, je iets mag aanreiken waar je naar verlangt.
Innerlijke rust is een gevolg van ontvangende openheid en niet van inzet. Want hoe je ook kneedt en wat je ook maakt, het wordt nooit innerlijke rust. Innerlijke rust is nooit het gevolg van doen, maar altijd het gevolg van ontvangen.
Het gaat er om of jij bereid bent, dat wat is, toe te laten.
Op het moment dat ik praat, is een deel van de stilte gevuld met mijn klanken. Maar op het moment dat ik ophoud, is er weer alleen maar stilte. Ik ben helemaal niet bezig om die stilte te behouden, want die is er de hele tijd. Mijn praten is een onderdeel van die stilte. De stilte hangt er de hele tijd omheen.
Stilte is nooit weg, liefde is nooit weg, eenheid is nooit weg. Ze zijn alleen weg als jij je er van distantieert.
Op het moment dat jij je opent, zijn ze er van nature weer, ze zijn je natuurlijke staat. Stilte is normaal. Daarbinnen kan een gigantische herrie plaatsvinden, en als je al die herrie uitzet, blijft er altijd stilte over.
De meeste mensen denken dat stilte iets aparts is. Maar net zoals innerlijke rust of eenvoud, zijn ze je natuurlijke staat. Het is de meest normale staat van zijn. Daar val je altijd vanzelf weer in terug als je op-houdt met wat je ook maar doet. Die basis krijg je nooit weg, zoals je ook de stilte of de aarde als onder-grond nooit weg krijgt. Je wezen, dat wat je feitelijk bent, is je meest ware staat. Daar kun je van alles overheen aanbrengen, maar als je dat alles er weer afhaalt, blijft het ware over. Je hoeft dus niets te berei-ken, maar als je alles laat, kom je vanzelf weer bij die basis. Een basis is geen te bereiken top, maar een fundamentele ondergrond.
Het nirvana is niet iets wat je na flink wat ladders bereikt, maar daar val je gewoon in als je de rest laat. Daarom is het ook verblijdend. Als liefde, vreugde, blijdschap en verlichting iets zou zijn wat bereikt moet worden, wordt het beladen met frustraties, macht en trots en dat is nooit vreugdevol. Verblijdend is dat wat je geschonken wordt, in plaats van wat je wel of niet lukt. Iedereen is al zichzelf. Alles wat werkelijk waarde heeft, is er gewoon de hele tijd al. Als je alles laat, blijft het vanzelf over.
Hoe zit het met het aspect ziekte? Moeten we ons best doen om beter te worden?
In hoeverre ontstaat ziekte ook mede door de strijd tegen dat wat is? Is het niet juist deze strijd die ons evenwicht aantast en zowel de eenvoud als de rust vernietigt?
Er gebeuren altijd heel veel dingen. Zoveel dingen zelfs, dat je ze niet eens allemaal aankunt, en dat blijft zo. Eenvoud is dan ook niet dat er niet zo veel dingen gebeuren, maar eenvoud is dat je, naast dat wat is, niet allerlei wensen en mogelijkheden creëert die in strijd zijn met dat wat is.
Door samen te zijn met dat wat is, doorvoel je wat er is. Vervolgens handel je, niet vanuit wat je wilt of denkt te moeten, maar vanuit het directe contact met dat wat is. Strijd is het gevolg van dualiteit en meer-voudigheid en verkondigt de afwezigheid van eenvoud, liefde en rust.
Laat alles toe wat er om je heen aan leven, energie, warmte en licht is. In het toelaten van die totaalheid verliest alles zijn individuele vorm. Mag deze heelheid dan werkelijk ervaren worden en je beïnvloeden?
Het leven is een eeuwige ervaringsstroom, een constant bewegend, ondefinieerbaar levend moment. Ben je bereid het te ontvangen? Ben je bereid de intensiteit van het leven tot diep in je toe te laten? Mag het je binnenin aanraken? Steeds als je loslaat, open jij je weer voor dit moment en de stroom van momenten die achter elkaar door plaatsvinden. Laat je omhelzen, voel en ontvang weer. Je bent dan gewoon weer terug in de eenvoud van het zijn. Het leven gaat nooit weg, alleen jij dwaalt af en toe af van dat wat is.
*stilte *
Veel mensen zeggen dat ze de stilte van de eenvoud graag zouden willen voelen, maar hun feitelijke inte-resses gaan naar andere dingen uit. Daarom is het belangrijk dat je beseft, dat jij degene bent die door je bereidheid bepaalt waar jij je voor opent, hoe diep jij je daarvoor opent en hoe affectief je het in je toelaat. Het is geen kwestie van inzet maar van bereidheid.
Los van welke vorm dan ook is het leven altijd voelbaar en altijd omgeven door zijn eigen stilte.
Een stilte die je pas hoort, als je naar niets anders meer verlangt dan samen te zijn met dat wat is, als je bereid bent om open te staan voor die eenvoud.
*stilte *
